Burza mózgów

Metoda lub procedura pracy grupowej, która pomaga w rozwiązaniu problemu, polega na generowaniu pomysłów rozwiązania przez każdego z członków grupy i poddawaniu ich pod dyskusję na forum grupy; często błędnie rozumiana jako możliwość swobodnego wypowiadania się na forum klasy szkolnej na zadany temat.

W trakcie stosowania burzy mózgów obowiązują zasady:
  1. zasada braku krytycyzmu – członkowie grupy nie mogą oceniać jakości pomysłów innych członków grupy,
  2. zasada autostopowicza – członkowie grupy mogą rozwijać pomysły w oparciu o zaproponowane przez innych członków grupy,
  3. zasada ilość sprzyja jakości – pierwsze wygenerowane pomysły rozwiązania problemu są zwykle banalne i oczywiste; generowanie wielu pomysłów sprawia, że mogą pojawić się rozwiązania oryginalne, kreatywne.
Twórcą „burzy mózgów” jest A. Osborn, kierownik agencji reklamowej. Pierwsza sesja, w czasie której zastosowano tę metodę odbyła się w 1938 roku, a została opisana i opublikowana w 1953 roku w książce Applied imagination. Stosuje się ją najczęściej w projektowaniu lub modernizacji organizacji i zarządzania przedsiębiorstwem, procesów, obiektów czy przedsięwzięć organizacyjnych lub technicznych. Sprawdza się głównie przy rozwiązywaniu problemów raczej niezbyt skomplikowanych.
Zalety „burzy mózgów”: ogranicza lub znosi zahamowania w posługiwaniu się własnym umysłem, wymusza aktywność wszystkich członków grupy, wywołuje spontaniczność działania w grupie.
Wady „burzy mózgów”: wprowadza zamieszanie, powoduje często takie ożywienie grupy, nad którym trudno zapanować, wymaga uważnej kontroli nauczyciela tak, aby podawane pomysły były dokładnie zapisane, wymaga takiego panowania nad grupą, które nie ogranicza swobody jej członków, a umożliwia zachowanie porządku.
Metodę warto zastosować w szkole wtedy, gdy chcemy skłonić dzieci do refleksji, wyzwolić w nich aktywność i skłonić do spontanicznych wypowiedzi. Trzeba jednak pamiętać, że praca tą metodą wymaga spełnienia co najmniej dwóch warunków: dojrzałości uczestników (umiejętności słuchania się wzajemnie, akceptowania najbardziej nieprawdopodobnych rozwiązań, dyscypliny myślenia w kierunku wyznaczonym przez rozwiązywany problem) oraz uważnego, konsekwentnego działania ze strony nauczyciela (nieograniczania aktywności dzieci i porządkowania formułowanych przez nie pomysłów).
Na podstawie:
S.P. Morreale, B.H. Spitzberg, J.K. Barge, Komunikacja między ludźmi, PWN, Warszawa 2008.