Nauczyciel kształcenia zintegrowanego 2008

Badanie umiejętności podstawowych uczniów trzecich klas szkoły podstawowej

NAUCZYCIEL KSZTAŁCENIA ZINTEGROWANEGO 2008 – WIELE RÓŻNYCH ŚWIATÓW?

Raport z badań pod redakcją naukową Małgorzaty Dagiel i Małgorzaty Żytko

Badania prowadzone w ramach projektu realizowanego przez Centralną Komisję Egzaminacyjną, współfinansowanego przez Europejski Fundusz Społeczny

Warszawa 2009

Wstęp

Wczesna edukacja jest ważnym rozwojowo okresem w życiu dzieci, o skutkach natury poznawczej, społecznej, emocjonalnej, kulturowej i tak ogólne stwierdzenie pozostaje niekontrowersyjne. Wątpliwości powstają w momencie pytania o to, jaka jest wczesna edukacja, czym i przez kogo jest wypełniona, jakie niesie skutki.

Rozpoczęty w 2005 roku przez Centralną Komisję Egzaminacyjną a współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny projekt Badanie podstawowych umiejętności uczniów trzecich klas szkoły podstawowej nie został ograniczony jedynie do badań umiejętności uczniowskich i ich wyników, bowiem kolejne koncepcje badawcze obejmowały coraz szersze konteksty działania dzieci i nauczycieli w edukacyjnej przestrzeni szkoły1. Zmianom ulegało także podejście badawcze, badania o charakterze ilościowym zostały wzbogacone o badania jakościowe. Pierwszą próbę tego typu badań dopełniających podjęto w projekcie w roku 2006, kiedy wywiady prowadzone na terenie szkół wiejskich skupione były na następujących grupach tematycznych: Szkoła i jej specyfika, Organizacja dojazdów uczniów, Biblioteka i jej funkcjonowanie, Świetlica i jej funkcjonowanie, Nauczyciel klasy III – poglądy na edukację a praktyka szkolna, Osiągnięcia uczniów i ich przygotowanie do klasy IV, Motywacja uczniów do nauki szkolnej.

Diagnoza umiejętności językowych i matematycznych uczniów kończących pierwszy etap szkolnej edukacji została w roku 2008 osadzona w kontekście środowiska szkolnego dzieci i jego znaczenia dla sytuacji uczniów. Wracając do wybranych grup tematycznych, skupiamy głównie uwagę na nauczycielu i jego pracy. Środowisko szkolne jest głównie tworzone przez nauczyciela, to z nim przede wszystkim komunikuje się uczeń, to nauczyciel decyduje o tematyce zajęć, ich przebiegu, działaniach dzieci, wyznacza role itp.

Niniejsze opracowanie zatytułowane Nauczyciel kształcenia zintegrowanego 2008 – wiele różnych światów? jest raportem z badań prowadzonych w 2008 r. równolegle do badań umiejętności podstawowych uczniów klas III, których wyniki zawiera publikacja Trzecioklasista i jego nauczyciel2. Można traktować badania poświęcone nauczycielowi wczesnej edukacji jako dopełniające/uzupełniające wobec tu przywołanych szeroko zakrojonych badań o charakterze ilościowym.

Różnice i wzajemne powiązania między etapami badań prowadzonych w roku 2008 przedstawione zostały szerzej w Koncepcji badań, która stanowi pierwszy rozdzia niniejszego raportu. Drugą część tworzą cztery rozdziały: Między przymusem a potrzebą prawstwa – wywiady z nauczycielami kształcenia zintegrowanego, Językowe gry-wywiady z nauczycielami języka polskiego klasach IV-VI, Matematyczne równanie. Wywiady z nauczycielami matematyki w klasach IV-VI, Szkoła to ja? – wywiady z dyrektorami zawierają wyniki analiz (w wybranych obszarach) wywiadów z czterema grupami nauczycieli ze szkół podstawowych.

Dopełnieniem obrazu wynikającego z nauczycielskich narracji jest rozdział Edukacyjna codzienność klasy trzeciej, w którym skonfrontowano deklarowane przekonania z obserwacjami praktyki edukacyjnej na etapie kształcenia zintegrowanego. Raport zamyka Zakończenie, to jest krótka synteza wyników badań z zastosowaniem odmiennego, w porównaniu do „sztywnych” ankiet, sposobu przekazu przez respondentów osobistych racji na dany temat

Spis treści