Mirosław Dąbrowski - Pozwólmy dzieciom myśleć

Mirosław Dąbrowski

Pozwólmy dzieciom myśleć!

O umiejętnościach matematycznych polskich trzecioklasistów

Wydanie II zmienione

Warszawa 2008

Wstęp

Pod koniec 2005 r. Centralna Komisja Egzaminacyjna uruchomiła, współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny, projekt pod tytułem:

Badanie podstawowych umiejętności uczniów trzecich klas szkoły podstawowej.

Celem tego projektu było zebranie informacji na temat rzeczywistego zakresu oraz poziomu opanowania podstawowych umiejętności przez uczniów kończących I etap kształcenia, a także czynników środowiskowych i edukacyjnych, wpływających na te umiejętności.

Na przełomie maja i czerwca 2006 r. w 137 szkołach na terenie całej Polski przeprowadzono serię testów osiągnięć szkolnych, w których uczestniczyło prawie 2500 trzecioklasistów. Uczniowie otrzymali do rozwiązania łącznie siedem zestawów zadań – trzy testy dotyczące umiejętności językowych oraz cztery testy badające umiejętności matematyczne. Pozwoliło to zebrać informacje nie tylko o poziomie poszczególnych badanych umiejętności w skali całego kraju, ale także o bardziej lub mniej typowych sposobach rozumowania uczniów – zarówno w kategorii rozwiązań poprawnych, jak i błędnych.

Pod koniec października 2006 r. w ramach projektu przeprowadzono badanie dodatkowe, którym objęto ponad 400 uczniów klas czwartych – uczestników badania trzecioklasistów sprzed prawie pięciu miesięcy. Jego celem była próba oceny, w jakim stopniu w tym okresie uległy zmianie niektóre ważne matematyczne umiejętności uczniów. Czwartoklasiści otrzymali dwa zestawy zadań matematycznych, wśród których znalazła się część zadań z testów wykorzystanych w badaniu w klasach trzecich. Zadania przedstawiono dzieciom w niezmienionej postaci lub też różniące się od pierwowzoru jedynie wykorzystywanymi liczbami.

W badaniu klas czwartych wzięły udział te szkoły z badania zasadniczego, których dyrektorzy wyrazili na to zgodę – w większości były to szkoły wiejskie. Sposób doboru szkół sprawił, że próba ta nie jest reprezentatywna dla polskiego systemu edukacji, jednak i tak porównanie wyników obu testów dostarcza ciekawego materiału do rozważań.

W niniejszym opracowaniu chcemy zaprezentować wyniki badań i przykłady uczniowskich rozumowań w zakresie kilku podstawowych dla I etapu kształcenia umiejętności matematycznych, np. umiejętności rozwiązywania zadań tekstowych czy wykonywania obliczeń złożonych.

Analiza tych wyników jest dobrą okazją do refleksji nad stanem polskiej edukacji początkowej oraz panującymi w szkole stereotypami edukacyjnymi.

Mamy nadzieję, że zarówno przedstawione wyniki, jak i towarzyszący im bogaty komentarz metodyczny, zachęcą nauczycieli klas 1–3, oraz nauczycieli matematyki klas 4–6, do refleksji także nad doskonaleniem własnego warsztatu zawodowego.

Więcej informacji na temat badań można znaleźć w raporcie końcowym na stronie www.cke.edu.pl.

Spis treści